Na czym polega ten rodzaj psychoterapii?

Psychoterapia tańcem i ruchem, w skrócie DMT lub DMP (Dance Movement Therapy/Psychotherapy), opiera się na założeniu, że komunikujemy się zarówno poprzez rozmowę, jak i ciało. W ruchu odzwierciedlają się nasze stany wewnętrzne. Obejmujemy to subtelne połączenie i dialog między częściami mentalną, emocjonalną i somatyczną uwzględniając całokształt jednostki. DMP zalicza się do podejścia integracyjnego o skuteczności potwierdzonej badaniami klinicznymi i łączy rozumienie jednostki w oparciu o teorie psychodynamiczne, szczególnie teorie przywiązania z wrażliwością na sygnały płynące z ciała.

Jak wygląda sesja w podejściu DMP w gabinecie?

Przede wszystkim rozmawiamy. Zaczynamy od tego, co Cię sprowadza na terapię i jaką zmianę chcesz zobaczyć w swoim życiu. W nawiązaniu do poruszanych przez ciebie treści mogę proponować doświadczenia, które następnie będziemy poddawać refleksji.

Pierwsze spotkania (3-5) są konsultacyjne, to miejsce na to, żeby się wzajemnie poznać, wyznaczyć cele terapii (one w trakcie mogą się zmieniać – nie wykuwamy ich w betonie). Aby rzetelnie prowadzić psychoterapię potrzebuję poznać Twoją historię i trudności, z jakimi się mierzysz. Ustalamy wtedy też zasady, które mają na celu zapewnienie bezpiecznych i klarownych ram naszej współpracy.

W życiu porozumiewamy się na różne sposoby, za pomocą rozmowy, ruchu, ekspresji twórczej. Potem omawiamy to, co się pojawiło, integrujemy ujawnione treści. Kiedy spojrzymy na słowo i ruch jako język symboliczny, który wyraża wewnętrzne stany psychiczne. Różnica jest taka, że świat werbalnych symboli jest nam dobrze znany, od małego się w nim ćwiczymy i w dużej mierze łączy się on z logiczną częścią naszego umysłu. Ucieleśnione komunikaty są bardziej pierwotne, to nasz pierwszy język, ale jednocześnie łączą się one z nieświadomością, emocjonalnością, układem nerwowym i w codzienności przykładamy do nich mniejszą wagę. W procesie psychoterapeutycznym pogłębiamy rozumienie obu tych języków.

Tam, gdzie słowa to za mało, aby wyrazić pełnię swojego doświadczenia, z pomocą przychodzi ruch i taniec.

Wszelkie doświadczenia, które proponuję wynikają z tego, co dzieje się na terapii, czym się zajmujemy. Mogę prowadzić ruch, lub zaprosić cię do swobodnego podążania za swoimi impulsami, które pojawiają się w twoim ciele, czasem zaproponować ci konkretną frazę, możemy też pracować poprzez metaforę lub symbol.

Doświadczenie ruchowe stanowi jakąś część sesji (najczęściej mniejszą), jest dużo przestrzeni na rozmowę. Poruszamy się pomiędzy werbalnością i szeroko rozumianym ucieleśnieniem.

O co chodzi z tym tańcem?

Czy trzeba mieć jakieś umiejętności lub doświadczenie? Zupełnie nie. Wystarczy, że masz ciało i czujesz, że chcesz, potrzebujesz je włączyć w proces psychoterapeutyczny.

Dlaczego jest i taniec, i ruch?

Oba aspekty mają ze sobą wiele wspólnego, ale nie są tożsame. Taniec jest ruchem, ale nie każdy ruch jest tańcem.

Ruch w kontekście psychoterapii rozumiemy bardzo szeroko: jako oddech, mimika, gest, postawa ciała, bezruch oraz ruch w przestrzeni. Nasze wewnętrzne historie zapisane są w ciele, w pamięci somatycznej. Dlatego ruch i taniec w ujęciu psychoterapeutycznym może prowadzić do wglądów, zauważania pewnych prawidłowości, schematów, czy przywoływać wspomnienia. A to dlatego, że łączy się z tymi obszarami mózgu, które przechowują wspomnienia i pamięć. Ruch i emocje korzystają z tych samych ścieżek neurologicznych. Jednocześnie ruch może być źródłem zmiany schematów działania lub postrzegania siebie. Zmieniając jakiś aspekt w naszym systemie motorycznym i somatycznym oddziałujemy na obszary emocjonalny i mentalny.

Taniec w kontekście terapii wiąże się z ekspresją, komunikacją oraz aspektem kreatywnym. Taniec łączy w sobie wrażliwość na sygnały płynące z ciała z aspektem ekspresji i twórczości. Istotą tańca w ujęciu psychoterapeutycznym jest ucieleśniona komunikacja pomiędzy klientem i terapeutą. „Taniec jest komunikacją, więc taniec stanowi ważną część” – pisała Marian Chace, jedna z prekursorek DMP. Odnosi się też do pracy z metaforą, aktywną wyobraźnią, symbolem poprzez ucieleśnienie. Twórczy potencjał od zarania dziejów był sposobem nie tylko komunikowania, ale także opracowywania i przetwarzania trudnych doświadczeń, który może pomagać w odzyskaniu poczucia sprawczości i wpływu na swoje życie.

Nawiązuje też do źródeł DMP, które upraszczając narodziło się z mariażu tańca współczesnego i psychoanalizy w latach ‘40, ‘ 50 ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Niektóre tancerki pracowały na oddziałach psychiatrycznych z głęboko zaburzonymi pacjentami, z którymi nie było kontaktu. Tancerki zaczęły poszerzać swoje kompetencje o własną psychoanalizę oraz szkoleniową. Z czasem zauważono, że korzyści z takiej formy oddziaływań czerpią także inne grupy pacjentów.

Ruch jest pojęciem szerszym, taniec zaś przywołuje aspekty komunikacji i ekspresji poprzez sztukę.

Co odróżnia zatem taniec w procesie psychoterapeutycznym od innych form rozwojowych?

Rozumienie ruchu łączymy z teoriami psychodynamicznymi i teoriami więzi. Z jednej strony jest on wyrazem twojego wewnętrznego świata. Jednocześnie zmieniając jeden krok, czy jakość ruchu możemy realnie wpływać na różne obszary naszego życia. Każde doświadczenie cielesne jest integrowane poprzez werbalne i poznawcze opracowanie treści, które się ujawniły. Łączymy czucie i rozumienie, prawą i lewą półkulę.

Nieraz to może być bardzo subtelny ruch, przykładowo wyrażony poprzez same dłonie. Poruszanie się podczas sesji może przybierać dwie formy: na kształt tańca intuicyjnego lub tańca w prostej strukturze. Wybór formy zależy od wielu czynników i zawsze jest dostosowywany do indywidualnych potrzeb klienta. Przykładowo jedna osoba będzie się czuła niekomfortowo w ruchu ustrukturyzowanym, inna zaś może potrzebować ram, które dają poczucie bezpieczeństwa, a ruch swobodny może być przeżywany jako zagrażający.

Komunikacja niewerbalna wydarza się na kilku poziomach:

• jednostki ze światem, w relacjach, klienta i psychoterapeuty
• zwracając uwagę na sygnały z ciała pogłębiamy świadomość swoich stanów wewnętrznych
• zmieniając coś w systemie somatycznym, np. poprzez doświadczenie ruchowe możemy wysyłać komunikat do naszego umysłu.

Ten dialog pomiędzy ciałem i umysłem wydarza się w obu kierunkach, gdzie ruch jest ekspresją wewnętrznego świata, (czyli kierunek od umysłu do ciała, top-down); oraz doświadczenia somatyczne kształtują nasze stany psychiczne (czyli od ciała do umysłu, bottom-up). Ten drugi jest pierwotną drogą kształtowania jednostki, jej poczucia siebie i relacji ze światem. Niemowlę uczy się siebie, świata, języka poprzez doświadczenia sensoryczne i somatyczne. Mózg rozwija się w ruchu. Dzięki doświadczaniu swojej cielesności tworzą się wewnętrzne symbole, które są fundamentalne dla rozwoju języka. W psychoterapii możemy wracać do tego kierunku i poprzez ciało i poszerzanie jakości ruchowych wprowadzać zmiany w systemie wewnętrznym. I nie mam tu na myśli ruchu funkcjonalnego, nabywania umiejętności czy siły, a czucie swojego ciała i eksplorowanie.

Co to jest LBMS?

W rozumieniu języka, którym mówi ciało wspiera mnie analiza ruchu, LBMS – Laban/Bartenieff Movement System, który został opracowany na początku XX wieku przez choreografa i tancerza, Rudolfa Labana, a potem rozwinięty przez jego uczennicę, fizjoterapeutkę i tancerką Ingmard Bartenieff. Kluczowymi elementami tutaj są świadomość kinestetyczna, relacja z przestrzenią oraz grawitacją. Ciało jest fundamentem naszego istnienia, a ruch jego wyrazem w rzeczywistości. LBMS jest używanym na całym świecie kompleksowym systemem notacji umożliwiającym opisanie ruchu jednostki, obejmującym impulsy, organizację i dynamikę ruchu oraz relację pomiędzy ciałem i otaczającą przestrzenią. Dzięki głębokiemu rozumieniu ruchu i problematyki osoby, mogę jak najlepiej dobierać i dopasowywać doświadczenia do konkretnej osoby i sytuacji, tak by w świadomy sposób wpływać na pożądane zmiany.